woensdag 6 mei 2015

Wat de pokken mij leren over innovatie...

Inentingen en Bible Belt: het is een combinatie die om de zoveel jaren wel eens in de pers opduikt als er zich weer een uitbraak voordoet van een ziekte als mazelen. Uit geloofsovertuiging weigeren Orthodoxe Christenen zich vaak te laten inenten: in wat God gecreëerd heeft, mag de mens immers niet ingrijpen. Anders gezegd: als mensen ziek worden, dan zal God daar wel zijn redenen voor hebben. Nu, ook buiten de Bible Belt borrelen er soms wel eens stemmen op dat inentingen meer kwaad dan goed doen en vooral de farma-industrie ten goede zouden komen, zeker als het griepvaccinatie betreft. Complottheorieën zijn soms ook als opium voor het volk. Vraag dat maar aan Edward Jenner.

Deze Engelse arts leeft einde 18de, begin 19de eeuw. In die periode was arts zijn nog een job voor avonturiers. Het was de tijd waarin aderlatingen nog niet gecorreleerd werden met een EURO-crisis, maar aan een grote naald. Antibiotica was nog een nobele onbekende in de medische handboeken, zodat ontstoken ledematen al snel enkel behandeld konden worden door ze gewoonweg af te zetten, uiteraard zonder verdoving. Een van de meest gevreesde ziektes in die periode, waren de pokken, veroorzaakt door het Variolavirus. Met een mortaliteit van 10 à 20% was het meteen ook een van de meest dodelijke ziektes. En een geschikte behandeling bestond niet. Wel werd via een zogenaamde variolatie een Turkse pokkenvariant op de huid aangebracht die als minder schadelijk werd aanzien. Men had immers vastgesteld dat mensen die de pokken overleefden, nadien immuun werden. Helaas leidde de behandeling met de Turkse variant vaak ook tot de dood, waardoor het enthousiasme van de mensen voor een behandeling er niet bepaald afliep.

Als arts kwam Jenner ook veel bij landbouwers en daar ving hij op dat wie koepokken had gehad, geen pokken meer leek te krijgen. Jenner beet zich vast in die overtuiging en ging ze valideren door mensen in te spuiten met de koepok en ze vervolgens te varioleren met de Turkse pokkenvariant. Daarbij stelde hij vast dat ze, na inenting met de koepok, ongevoelig bleken voor de gewone pokken. Het eerste bewijs van vaccinatie was geleverd. En dan kwam de weerstand...

Andere artsen trokken zijn beweringen in het belachelijke omdat ze veel geld verdienden met de bestaande behandeling. De Kerk reageerde ook sceptisch, want het behandelen van mensen met lage schepselen was een complot met de duivel. En dus zou je als straf na vaccinatie met koepokken een kop in de vorm van een koe krijgen. Innovatie en weerstand: de beste vrienden.

Maar Jenner liet zich niet uit zijn lood slaan. Hij wist dat koepokken minder schadelijk waren dan de klassieke variolatie en had als hypothese gesteld dat een infectie met koepokken immuniteit gaf tegen pokken. Met die hypothese was hij niet eerst, maar hij was wel degene die ze consequent ging testen. Niet met één patiënt, maar met tientallen.  De weerstand maakte daardoor uiteindelijk plaats voor een sterk geloof in de kracht van vaccinatie.

Creatief kijken, het is meer dan ooit de basis voor innovatie. Technologisch zijn de mogelijkheden omzeggens onbeperkt. Alleen moet je de noden in de markt wel combineren met geschikte technologie. Al de collega's van Jenner waren niet minder verstandig. Integendeel, er was al het inzicht dat de immuniteit van de mens werd aangewakkerd door éénmaal de pokken te overleven. Maar niemand zag of durfde de stap te zetten om met een minder schadelijk pokkenvirus dat de veeteelt tergde, een behandeling uit te werken. Creatief kijken naar andere sectoren: het is de bron van veel innovaties. Marc Heleven en Ramon Vullings schreven er recent nog een gans boek over.

Nu, de waarheid heeft haar rechten, Jenner was niet de eerste die koepokvaccinatie toepaste. 20 jaar voor Jenner zijn behandeling testte, was er al een landbouwer, Benjamin Jesty, die zijn familie zelf had geïnfecteerd met pus uit een koepok. Hij kan worden beschouwd als de ware uitvinder van de koepokvaccinatie. Alleen beperkte hij zich dan weer tot eigen gebruik zonder er werk van te maken om de behandeling in de markt te zetten. Uitvinders: ze blinken ook uit in creatief kijken, maar wel enkel naar de technologische mogelijkheden en niet naar de markt...

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen